Goede huisvesting in fruitteeltgebied: West Betuwe laat zien wat wél kan
- Auteur Marleen van Mier
- 18 februari 2026
- Laatste update: 18 februari 2026
Bron video: Nieuwe Oogst
Je staat op het erf van fruitteler Erik van Haarlem in de gemeente West Betuwe. Omringd door rijen peren en appels, staan er naast de schuren moderne woonunits waar internationale werknemers zes weken per jaar verblijven. Dit is geen standaardverhaal over regels en beperkingen. Dit is een praktijkvoorbeeld van hoe een gemeente, samen met een LTO en NFO-lid, zoekt naar wat wél mogelijk is om huisvesting voor internationale werknemers te realiseren in een regio met spuitzones.
Het fruitbedrijf van Van Haarlem omvat 104 hectare. Er staan vooral Conference-peren, Elstar- en Jonagold-appels, aangevuld met enkele andere rassen. Het bedrijf koelt, bewaart en sorteert zelf. Door goede regeling van temperatuur en zuurstof kan het fruit bijna jaarrond worden bewaard. De oogstperiode duurt ongeveer zes weken per jaar. In die tijd werken er zo’n negentig Poolse medewerkers, allemaal in eigen dienst bij Van Haarlem.
“Ongeveer zeventig tot tachtig procent van onze Poolse medewerkers komt elk jaar terug,” vertelt Erik. “Ze hebben in Polen vast werk en nemen vakantie om hier tijdelijk te helpen. Juist daarom wil ik dat de huisvesting goed is geregeld.” Erik is lid van LTO Noord en bestuurslid van Fruitpact en de Nederlandse Fruittelers Organisatie (NFO). Hij spreekt zelf vloeiend Pools, zodat hij goed met zijn medewerkers kan communiceren. “Als ik ergens tijdelijk zou werken, zou ik ook op een nette en fijne plek willen verblijven. Daarom zorg ik bijvoorbeeld dat de bedden zijn opgemaakt als ze aankomen.”
Huisvesting op het erf
Een deel van de medewerkers woont inpandig op het bedrijf, maar dat is niet genoeg. In het verleden stonden er caravans op het erf. Zowel ondernemer als gemeente vonden dat geen goede oplossing. “Je wilt kwaliteit bieden, geen noodoplossing,” zegt Gerlof Roubos, specialist arbeid en werkgeverschap bij de NFO. “Wij stimuleren huisvesting op het eigen erf, dat ontlast de bestaande woningen in dorpen. De situatie hier is net als bij veel fruittelers. De mensen komen voor een korte periode en gaan dan weer naar hun thuisland. Met deze tijdelijke vorm van inzet van internationale medewerkers is niets mis! En om te zorgen dat mensen weer terugkomen is goede huisvesting belangrijk. En dat zie je hier: er zijn geen misstanden en de mensen keren jaarlijks terug.”
Vastgelopen wetgeving
De grote uitdaging zit in de regels rond wonen en spuitvrije zones. Nieuwe woningen mogen in principe niet binnen 50 meter van fruitteelt worden gebouwd. Wethouder Jacoline Hartman (wonen, ruimte, openbare ruimte, verkeer en mobiliteit) legt uit dat dit al sinds ongeveer 2015 een veelgebruikte vuistregel is bij bestemmingsplannen. “Het staat niet letterlijk in een wet, maar de Raad van State hanteert deze afstand in veel uitspraken als redelijk uitgangspunt om een gezond woon- en leefklimaat te waarborgen. Gemeenten passen dit al jaren toe in hun beleid.”
De regels gelden ook voor mantelzorgwoningen. Dat leidde tot vreemde situaties: “De vader van Erik woont hier al meer dan vijftig jaar op het agrarisch bedrijf. Maar een mantelzorgwoning erbij bouwen? Dat mocht ineens niet meer. Dat voelt heel wrang; dat is niet uit te leggen. Gelukkig hebben we een oplossing gevonden via maatwerk.” Volgens Hartman raakt de spuitzoneproblematiek veel meer dan alleen huisvesting voor arbeidsmigranten of woningbouw: “Wij vinden dat het mogelijk moet zijn om langs een fruitboomgaard te wandelen. Het gaat ook over recreatie, klompenpaden en zelfs hondenuitlaatvelden. Wij willen als gemeente kunnen blijven bouwen en ontwikkelen in al onze kernen, ook in fruitteeltgebied. Dan moet je niet alleen naar de regels kijken, maar ook naar de praktijk.”
Pilot met lef
Gemeente West Betuwe besloot een stap vooruit te zetten en startte samen met de ondernemer een pilot. Aan de zijkant van het bedrijfsgebouw werden woonunits geplaatst, die eerder dienst deden als vakantiewoningen in Zeeland. Ze zijn aangesloten op eigen riolering, water en elektriciteit. In elke unit kunnen vier mensen wonen, met eigen sanitair en keuken. Dit alles in overeenstemming met het West Betuwse arbeidsmigrantenbeleid.
De woningen worden alleen bewoond in de periode dat er niet wordt gespoten in de boomgaard en laat dat nu precies samenvallen met de pluktijd. “We zijn gegaan van beleid ‘nee, tenzij’ naar ‘ja, mits én hoe?’,” zegt Hartman. “Met oog voor gezondheid en veiligheid, maar ook voor de realiteit op het erf.”
De pilot was succesvol. De gemeente heeft een principebesluit genomen. Daarbij is veel aandacht voor landschappelijke inpassing. Er worden straks hagen om de units geplaatst. De hagen zorgen voor een rustige uitstraling. “Het is heel fijn als wethouders meedenken met fruittelers, dat soort wethouders hebben we nodig”, aldus Gerlof Roubos.
Investeren zonder rendement
De huisvesting staat ongeveer 10,5 maand per jaar leeg. Financieel is het dus geen rendabele investering. “Maar ik doe dit bewust,” zegt Erik. “Ik wil het goed geregeld hebben voor mijn medewerkers én voor de omgeving.”
West Betuwe ziet zichzelf als experimenteergebied. Naast het experiment met de spuittijden wil de gemeente laten zien dat via innovatie in de fruitteelt – met nieuwe driftreducerende spuittechnieken – veilige huisvesting en fruitteelt samen kunnen gaan. “Hopelijk kunnen andere gemeenten hiervan leren,” besluit Hartman. “Zie ons als voorbeeld. En maak er gebruik van.”
Gerelateerde berichten
10 maart 2026 Huisvesting van internationale werknemers
Internationale werknemers zijn van groot belang voor de land- en tuinbouw. Een belangrijke randvoorwaarde voor internationale werknemers is goede huisvesting. Daarbij komt nog best wat kijken.